Verkrijgende en bevrijdende verjaring

De rechtsregels over verjaring zijn zeer ingewikkeld. Hierdoor bestaan er veel misverstanden over. Op deze pagina staat kort uitgelegd wat verjaring is en hoe het werkt. Mocht u een vraag hebben over verjaring waarvan het antwoord hier niet tussen staat, neem dan contact op of stuur een bericht


• Het doel van verjaring

Hoeveel wetten en rechtsregels onze wetgever ook maakt, er zullen altijd situaties bestaan waarop deze regels niet van toepassing zijn. Hier kan de wetgever op verschillende manieren mee omgaan. Hij kan er voor kiezen om de regels te blijven aanpassen. Hij kan er ook voor kiezen om een vangnet te maken waarop men terugvalt als de bestaande regels niet voldoende zijn. Verjaring vormt zo'n vangnet. Het heeft tot doel om de juridische situatie aan te laten sluiten op de feitelijke situatie. Indien een persoon denkt de eigenaar te zijn van een goed terwijl hij niet de eignaar is geworden, kan hij alsnog eigenaar worden door verjaring.

• Verkrijgende verjaring

De bovenstaande gedachte ziet men het sterkst terug bij de verkrijgende verjaring (ook wel: acquisitieve verjaring). Deze vorm richt zich op personen die ondanks hun oplettendheid toch niet het eigendom hebben gekregen van dat wat zij wilden aankopen.
Wil een persoon een beroep kunnen doen op verkrijgende verjaring dan dient er:

1. sprake te zijn van bezit,

2. voor een periode van tien jaar

3. en dient de persoon te goeder trouw te zijn.

Deze eisen zullen hieronder verder worden uitgewerkt.

• Bevrijdende verjaring

De tweede vorm van verjaring wordt aangeduid als bevrijdende (of extinctieve) verjaring en is anders van opzet. De bezitter krijgt het goed niet omdat hij het een lange tijd bezit, maar omdat de eigenaar heeft nagelaten het goed terug te eisen. Het vormt een soort straf voor de eigenaar: had hij maar beter op moeten letten. Wil een persoon een beroep kunnen doen op bevrijdende verjaring dan dient:

1. het goed uit het bezit te zijn van de eigenaar,

2. voor een periode van twintig jaar.

Let op het volgende: er kan maar één persoon het bezit uitoefenen over een goed. Dus hoe bewijst u dat de eigenaar het bezit al twintig jaar kwijt is? Door aan te geven dat uzelf het goed al twintig jaar in uw bezit heeft.

• Bezit

Als eigenaar wordt u beschermd door verschillende wettelijke regels. Wordt uw eigendom bijvoorbeeld beschadigd door een persoon die de schade niet wil vergoeden, dan zullen deze regels u helpen in een gerechtelijke procedure. Dit brengt echter een probleem met zich: wat als u niet kunt aantonen dat u eigenaar bent?
Dit probleem wordt opgelost door bezit. Net als de eigenaar wordt ook de bezitter beschermd tegen schade of verlies van het goed waar hij gebruik van maakt. Voor deze bescherming hoeft de bezitter niet aan te tonen dat hij de eigenaar is, maar wel dat hij zich gedraagt als eigenaar. De reden dat deze bescherming is opgenomen in het burgerlijk wetboek, is dat iedereen het eigendom van een ander dient te respecteren. Een persoon is verantwoordelijk voor de schade die hij veroorzaakt. Daarbij mag het niet uitmaken of de benadeelde persoon wel of niet eigenaar is.

• Goede trouw

Het zijn van te goeder trouw heeft niets van doen met de (kwade) bedoelingen van een persoon. Het heeft betrekking op zijn kennis. Het betekent dat iemand alleen een beroep kan doen op verkrijgende verjaring indien bij de persoon geen enkele aanleiding kan bestaan voor twijfel over zijn eigendom. Vandaar dat men altijd de vraag stelt of de persoon beter had kunnen weten: mag de persoon denken de hij de eigenaar is?
Er zijn verschillende voorbeelden voor wanneer een persoon niet als te goeder trouw wordt aangemerkt. Hiervan is sprake wanneer er afscheidingspaaltjes van het Kadaster in de grond staan, wanneer de persoon over een kaart beschikt waarop zijn eigendom staat weergegeven, wanneer de grens nog moet worden aangewezen of wanneer de persoon is gewezen op het afwijken van de grenzen. In de praktijk blijkt het dan ook zeer moeilijk te zijn om aan te tonen dat men te goeder trouw is.


Binnenkort zullen hier meer antwoorden worden geplaatst.